İznik UNESCO Kalıcı Listesinde Değil: Sürecin Bugünkü Durumu
İznik, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne 15 Nisan 2014’te sunuldu ve 5900 referans numarasıyla kayıtlı. Başvuru, (ii), (iii) ve (v) kriterleri üzerinden yapılmış durumda (UNESCO Dünya Mirası Merkezi). Geçici Liste, kalıcı listeye adaylık için ön koşuldur; kendisi bir tescil anlamına gelmez.
2026 toplantısında Türkiye’den giriş olmadı
UNESCO Dünya Miras Komitesi’nin 19-29 Temmuz 2026 tarihlerinde Güney Kore’nin Busan kentinde yapılan toplantısında Dünya Mirası Listesi’ne 26 alan dahil edildi. Türkiye’den listeye yeni bir eser girmedi. Türkiye Geçici Liste’de 79 eserle dünyada ilk sırada yer alıyor; kalıcı listedeki alan sayısı 22’de kaldı. Toplantı sonrası listedeki toplam alan sayısı 1273’e çıktı (Yeni Mesaj, 28 Temmuz 2026, GM Tourism).
Daha önce, 2025 Haziran’ında da İznik’in kalıcı listeye kabul edilmediği aktarılmıştı (Yeni Dönem). Adaylık dosyasının içerik ve format olarak eksiksiz kabul edildiği ise 2023’te duyurulmuştu (Anadolu Ajansı, 19 Mart 2023).
Dosyanın dayandığı katmanlar
UNESCO’nun geçici liste kaydında İznik’in üst üste binen dönemleri ayrıntılı biçimde sıralanıyor: MÖ 316’da kuruluş, MS 325’te Birinci İznik Konsili, MS 787’de Yedinci Ekümenik Konsil, 1081’de Anadolu Selçukluları, 1097’de Bizans’ın geri alışı, 1204-1261 arasında İznik İmparatorluğu, 1331’de Osmanlı Beyliği dönemi. Aynı kayıtta surların uzunluğu 4.970 metre, kule sayısı 100’ün üzerinde olarak veriliyor. 1333 tarihli Hacı Özbek Camii, 1378-1391 arasında yapılan Yeşil Cami ve 1388 tarihli Nilüfer Hatun İmareti dosyada adı geçen yapılar arasında.
Neden önemli
Kalıcı listeye giriş, koruma yükümlülüklerini ve uluslararası görünürlüğü birlikte getiriyor. Bu da hem yapılaşma kurallarını hem ziyaretçi profilini etkileyen bir eşik. Sürecin sonucu belli olmadığı sürece, İznik’te koruma sınırları ve imar durumu her taşınmaz için ayrı ayrı okunmayı gerektiriyor.
Bölgede mülk değerlendiren biri için bu, tapu ve imar kontrolünün ötesinde bir konu: alanın hangi koruma statüsüne komşu olduğu da hesaba katılmalı. Bu tür kontrolleri alıcı adına yürüten bir yaklaşımla çalışıyorsanız HANIGA sürecin bu tarafını takip ediyor.
Dosyada adı geçen yapıların bugünkü hali için İznik’te gezilecek yerler rehberine bakabilirsiniz.